لطفا به نسخه جدید سایت مراجعه کنید

 
 

سؤالات شرعی

نماز مسافر
ملاک مسافت شرعی در رفت و برگشت
سوال 280 : اگر به جائی برویم که مسافت رفت حدود 25 کیلومتر و جاده دیگری که از آن بر می گردیم حدوداً 20 کیلومتر باشد، در این صورت آیا نماز شکسته محسوب می شود؟
مسافت شرعی 8 فرسخ که قدری کمتر از 44 کیلومتر است می‌باشد و باید هر یک از رفت و برگشت لا اقل به مقدار 4 فرسخ که قدری کمتر از 22 کیلومتر است، باشد لذا در فرض مذکور نماز شکسته نیست. البته در فرض مذکور اگر رفت و برگشت او از راه اول که بیشتر از چهار فرسخ بوده و در نتیجه مجموع رفت و برگشت از آن بیشتر از هشت فرسخ می‌شود، نماز او شکسته است و اگر رفت و برگشت او از راه دوم باشد که کمتر از چهار فرسخ بوده و در نتیجه مجموع رفت و برگشت از آن راه کمتر از هشت فرسخ می‌شود، بايد نماز را تمام بخواند، و همچنین اگر رفت از یک راه و برگشت از راه دیگر باشد باید تمام بخواند.
شک در رسیدن به مسافت شرعی
سوال 280 : کسی به جائی خارج از وطنش رفته که شک دارد به مسافت شرعی می رسد یا نه، آیا نمازش را تمام بخواند یا شکسته و آیا لازم است که تحقیق نموده و مقدار مسافت را به دست آورده یا از دیگران بپرسد؟
اگر شک دارد که این مکان مخصوص به حدّ مسافت شرعی می رسد یا نه، باید نماز را تمام بخواند و می تواند احتیاط کرده و جمع بین تمام وشکسته بنماید و تحقیق برای به دست آوردن مسافت مذکور لازم نیست ، و در صورتی که می خواهد از دیگران بپرسد باید از دو نفر عادل یا یک نفر عادل یا از کسی که مورد وثوق و اطمینان است و ظن و گمان بر خلاف گفته او نیست، بپرسد.
مسافرت جهت تدريس در هفته‌اي يک روز
سوال 281 :

اينجانب در هر هفته يک روز جهت تدريس به شهري با فاصله 100 کيلومتري ميروم و به شهرم بر ميگردم، تکليف نماز و روزه من چگونه است؟

نماز شما قصر (شكسته) و روزه تان صحيح نيست. (استفتاء/10870) (منهاج 2/ قبل از م 910)
نماز کسی که شغلش در سفر است
سوال 282 : کسی که به جهت شغلش به سفر می رود آیا نمازش تمام است یا شکسته؟
کسی که شغلش سفر است مثل راننده یا اقامتش در مکانی و شغل او (مثل تجارت، یا درس دادن یا درس خواندن، یا طبابت) در جائی دیگر است به طوری که یک روز در میان یا نیمی از ایام ماه یا 4 روز در هفته یا بیشتر به آنجا سفر می‌کند در صورتی که این شغل حداقل سه ماه استمرار داشته باشد نمازش در محل شغل او و در بین راه تمام است، ولی اگر بین یک ماه تا سه ماه شغلش به نحو مذکور استمرار داشته باشد احتیاط در جمع است و اگر کمتر از یک ماه باشد نمازش شکسته است. اما اگر 2 روز یا 3 روز در هفته به سفر می‌رود بنابر احتیاط واجب بین قصر وتمام جمع بنماید و اگر یک روز در هفته به سفر می‌رود نمازش شکسته است. در مساله مذکور هر جا نماز تمام است روزه صحیح و هر جا نماز شکسته است چنانچه قبل از ظهر به سفر می‌رود و تا پیش از ظهر باز نمی‌گردد روزه باطل می‌باشد و هر جا نماز باید بنابراحتیاط واجب جمع خوانده شود روزه نیز بنابراحتیاط واجب باید گرفته شود و قضاء آن نیز بعد از ماه مبارک به جا آورده شود. مقلدین معظم له در این احتیاط واجب می‌توانند به فالأعلم رجوع نمایند.
سفر غیر شغلی برای کسی که شغلش سفر است
سوال 283 : کسی که شغلش سفر است در صورتی که سفری برود که مربوط به شغل او نیست آیا نمازش در آن سفر تمام است یا شکسته؟
کسی که شغلش مسافرت است اگر برای کار دیگری مانند زیارت یا حج مسافرت کند باید نماز را شکسته بخواند، ولی اگر مثلا راننده، اتومبیل خود را برای زیارت کرایه بدهد و در ضمن خودش هم زیارت کند باید نماز را تمام بخواند.
کسی که در چند ماه معین شغلش سفر است
سوال 284 : کسی که در بعضی ماههای سال یا در بعضی فصلهای سال بخاطر شغلش هر روز به مسافرت می رود ولی در بقیه ماههای سال شغل او سفر نمی باشد، آیا نمازش تمام است؟
در فرض مذکور در صورتی که حداقل سه ماه این کار استمرار دارد در همان ماه هایی که شغلش سفر یا در سفر بوده نماز را تمام بخواند ولی در بقیه ماههای سال اگر اتفاقاً به سفر رفت باید نماز خود را شکسته بخواند.
دانشجويي که هفته‌اي يک روز به محل تحصيل برود
سوال 285 :

اينجانب دانشجوي قم و ساكن تهران هستم و مرتّب در حال رفت وآمد مي‌باشم در اين ترم هر هفته يك روز به قم ميروم آيا بايد همچنان نماز را كامل بخوانم يا خير ؟

در مفروض سؤال كه هفته اي يك روز ميرويد و بر مي گرديد نماز شكسته است. (استفتاء/11187) (منهاج 2/م 915)
دانشجویی که هفته ای دو یا سه روز سفر برود
سوال 286 : احتراما دانشجوي دانشگاه كرج هستم كه به مدت يكسال و نيم هر هفته سه روز بايد از تهران به كرج بروم. تكليف روزه من چيست؟
در صورتي كه هفته‌اي دو یا سه روز مسافرت برويد احتياط واجب اين است كه در كرج و در مسير راه، بين نماز تمام و شكسته و همچنين بين روزه گرفتن در ماه مبارك رمضان و قضاي آن در بعد ماه مبارك جمع نمائيد. از آنجا كه معظم له در اين مسأله احتياط واجب فرموده اند ميتوانيد به فالأعلمي كه فتوي دارد رجوع نمائيد.
دانشجويي که هفته‌اي 4 روز به محل تحصيل مي‌رود و در آنجا استقرار ندارد
سوال 287 :

دانشجويي هفته‌اي 4 روز به محل دانشگاه سفر نموده و در آنجا خوابگاهي ندارد، آيا نمازش تمام و روزه‌هايش صحيح مي‌باشد؟

در فرض سؤال در صورتی‌که حداقل سه ماه این کار استمرار داشته باشد هم در محل تحصیل و هم در بین راه، نمازش تمام و روزه‌اش صحیح است. (منهاج 2/م 915)
سفر غیر شغلی
سوال 288 : کسی که شغل او سفر نیست و مقدمه سفر هم نیست در صورتی که به جهت زیارت (مثل جمکران رفتن) یا تفریح، یا درمان بیماری سفرهای متعدد انجام دهد آیا نمازش تمام است یا شکسته؟
در مفروض سؤال اگر سفر او مساوی حضورش در وطن یا کمتر از آن است نمازش شکسته است. و اگر سفر او  بیشتر از حضورش در وطن باشد در صورتی که از اول چنین برنامه ای برای یک سال و بیشتر دارد، در سه ماه اول احتیاط واجب در جمع بین تمام و شکسته است و بعد از آن نمازش تمام است و می‌تواند روزه بگیرد. و اگر برنامه او برای یک ماه و نیم و کمتر است نمازش شکسته است و اگر برنامه اش بیش از یک ماه و نیم و کمتر از یک سال می‌باشد بنابر احتیاط وجوبی جمع بخواند و همچنین اگر از اول برنامه منظمی ندارد تا قبل از یک ماه اول شکسته و از یک ماه تا یک سال احتیاط در جمع است.
محلي که وطن پدر و مادر است ولي وطن فرزند نيست
سوال 289 :

ما گاهي وقتها در سال به روستايي ميرويم که 65 کيلومتر (يک ساعت) از شهرمان فاصله دارد و آنجا وطن پدر و مادرم حساب مي‌شود و نماز آن ها کامل است، با توجه به اينکه من متولد شهر خودمان هستم و اينجا بزرگ شده‌ام نه در روستا و تحت سرپرستي پدرم هستم بايد آنجا نمازم را کامل بخوانم يا شکسته؟

تا وقتی آنجا را برای زندگی انتخاب نكرديد و هنوز مستقل نشده‌اید بنابر احتیاط واجب هم تمام و هم شکسته است. (رساله/م 1337) (استفتاء/3166) (منهاج 2/ قبل م 924)
وطن و اعراض از آن
سوال 290 : منظور از اعراض از وطن چیست؟ آیا کسی که در جایی به دنیا آمده و اکنون در جای دیگری زندگی میکند و سالی دو یا سه بارجهت دیدار با مادر و بستگان به زادگاه خود مسافرت میکند و هر بار کمتر از ده روز اقامت دارد نمازش شکسته است یا کامل؟
منظور از اعراض از وطن اين است كه از اقامت و زندگى در آنجا صرف نظر كرده باشد، محلى را كه انسان براى اقامت و زندگى خود اختيار كرده وطن اوست ولى اگر در آنجا به دنيا آمده و وطن پدر و مادرش باشد اختيار كردن براى زندگى معتبر نيست بلكه تا اعراض نكرده وطن اوست بنابر اين اگر از اقامت و زندگى در آنجا صرف نظر كند ديگر حكم وطن بر آن جارى نيست.
اعراض از وطن اصلی
سوال 291 : نظر آقا راجع به نماز در وطن اصلی که حدود 8 سال نیز آنجا زندگی کرده چیست؟ ضمناً محل زندگی فعلی بنده حدود 17 سال است که تهران می‌باشد؟
اگر از وطن اصلی اعراض نکرده اید نماز شما در آنجا تمام است.
وطن فرزند به تبع پدر
سوال 292 : بنده و پدرم ساکن تهران هستیم ولی پدرم در محل زندگی سابق خود یعنی یکی از روستاهای ساوه مقداری زمین دارد که هر سال حدود 6 ماه در آنجا زندگی می‌کند و بنده هم در این چند ماه هر هفته به دیدار آنها می‌روم، آیا آن محل را می‌توانم به عنوان وطن دوم انتخاب کنم و نمازم در آنجا تمام بخوانم و ماه رمضان هم روزه بگیرم؟
اگر آن محل محل تولد یا وطن پدر یا مادرتان بوده و شما قبل از بلوغتان در آن به مقداری که وطن عرفی شما شده باشد زندگی می‌کرده‌اید و بعد از انتقال به تهران از آن محل اعراض نکرده‌اید هنوز آن محل وطن شما بوده و هر وقت به آنجا بروید نمازتان تمام است و باید روزه بگیرید ولی اگر چنین نبوده و بخواهید از این پس آنجا را وطن خود قرار دهید بمجرد یک روز در هفته در طول مدت شش ماه یا بمجرد رفتن ماه رمضان وطن شما نمی‌شود.
تبعيت زن از شوهرش در وطن
سوال 293 :

آيا در محلهايي که وطن من محسوب ميشود و نماز من کامل است آيا نماز همسر اينجانب تمام و روزة ايشان نيز صحيح است؟

در جايي كه شما در آنجا قصد توطن داريد و او هم به تبع شما در آنجا زندگي مي كند وطن او محسوب مي شود و اما در جايي كه وطن شما بوده و فعلا در آنجا با او زندگي نمي‌كنيد وطن او محسوب نمي‌شود. (استفتاء/11183) (منهاج 2/م 927)
دانشجویی که هر هفته چهار روز یا بیشتر در محل تحصیل باشد
سوال 294 : دانشجوئی که هر هفته چهار روز یا بیشتر را در محل تحصیل سپری کرده و دو روز را در وطن خود می‌باشد آیا برای اینکه نمازش تمام  و روزه اش صحیح باشد لازم است قصد ده روز نماید؟
در صورتی که حداقل دو سال در آن مکان مقر دارد، در دو ماه اول بنابراحتیاط واجب وظیفه او جمع است (یعنی بنابراحتیاط واجب بین نماز تمام و شکسته و روزه و قضای آن جمع نماید) و بعد از دو ماه مقر صدق نموده و نماز را تمام خوانده و روزه او صحیح است و در بین راه وظیفه او جمع است و در صورتی که بین شش ماه تا زیر دو سال در آنجا مستقر شده، صدق مقر محل اشکال است و در صورتی که کمتر از شش ماه در آنجا مستقر بوده، حکم مقر ندارد. البته در مورد عدم صدق مقر در صورتی‌که سه ماه به این امر اشتغال داشته باشد از باب کسی که شغلش در سفر می‌باشد نماز او در مکان مذکور و در بین راه تمام و روزه اش صحیح می‌باشد. و همچنین در صورت شک در صدق مقر، در فرض این‌که حداقل در سه ماه به این امر اشتغال داشته باشد (از جهت تردید بین دو عنوان صدق مقر یا صدق عنوان کسی‌که شغلش در سفر است) نماز او در مکان مذکور تمام است ولی در بین راه بنابر احتیاط واجب نماز را هم شکسته و هم تمام بخواند.
حکم نماز دانشجویی که در محل تحصیل مستقر شده
سوال 295 : اینجانب سه سال است که دانشجوی مشهد می‌باشم. به طور معمول هر دو هفته به شهرستان می‌روم اگر قصد کردم یک هفته در محل تحصیل بمانم نماز من چگونه است؟
تا وقتی مشغول تحصیل در مشهد هستید در فرض سؤال، آنجا برای شما حکم وطن دارد و اگر چه هر هفته به شهرستان خود بروید نمازتان در محل تحصیل تمام است و همچنین در ایام تحصیل مثل تابستان اگر یک یا دو روز به محل تحصیل خود می‌روید، نماز شما در آن جا تمام است.
مقرّ تحصیل، در حکم وطن
سوال 296 : بنده دانشجو هستم و برای تحصیل در دانشگاه از شهر خود به کاشان می‌روم و دانشگاه هر ترم به من خوابگاه مي‌دهد و به همین جهت بيش از 10روز و گاهی كمتر از 10روز در شهر كاشان توقف دارم الان سه ترم از تحصيل بنده در كاشان مي‌گذرد، آيا اكنون به عنوان وطن دوم مي‌توانم نمازهايم را كامل بخوانم البته تا به حال جمع مي‌خواندم تكليف من در زمان‌هايی كه 2-3روز به كاشان می‌روم و برمي‌گردم چيست نمازهای من كامل است؟
در فرض سؤال در صورتی که تحصیل شما در کاشان دو سال یا بیشتر باشد، اگر حداقل 16 روز در هر ماه در کاشان (در خوابگاه) میمانید اگر چه کاشان وطن شما نیست ولی حکم وطن را برای شما دارد و تا زمانی که به همین منوال در آنجا هستید نمازتان تمام و روزه شما صحیح است.
قصد اقامت در مکانی به مدت طولانی
سوال 297 : بنده سال گذشته به تهران آمده و قصد داشتم به جهت شغلم مدت طولانی در تهران بمانم ولی الآن منصرف شده ام ولی ممکن است در صورتی که در شرکتی استخدام شوم سال دیگر در تهران بمانم آیا نمازم در تهران تمام است؟
اگر از ابتدا بنا داشته اید که لا اقل یک سال در تهران بمانید، تا وقتی در تهران هستید نمازهای شما تمام است.
قصد اقامت در شهری به مدت چند ماه
سوال 298 : اگر به مدت چند ماه در شهری مستقر شود آیا آن شهر برای او در حکم وطن است؟
در صورتی که کمتر از 6 ماه در آنجا مستقر شود، آنجا نه وطن اوست و نه در حکم وطن، ولی اگر بین 6 ماه تا دو سال در آنجا مستقر شود صدق مقر برای او محل اشکال است و اگر دو سال یا بیشتر و در بیش از نیمی از ایام ماه در آنجا مستقر باشد، آنجا در حکم وطن اوست. البته در مورد عدم صدق مقر، در بسیاری از موارد از باب کسی که شغلش سفر (مثل راننده) یا شغلش در سفر (مثل دانشجو و سرباز) می‌باشد، نماز او تمام و روزه اش صحیح است که باید جهت اطلاع بر احکام آن به مسائل مربوطه رجوع نماید.
نماز و روزه دانشجو و سرباز و مانند اینها
سوال 299 : شخصی برای تحصیل در دانشگاه یا خدمت سربازی و مانند آن، به شهری ميرود و آخر هفته يک يا دو روز به وطن خود باز ميگردد. حكم نماز و روزه او چگونه است؟
مسأله چند صورت دارد: 1-   حداقل دو سال در آن مکان مقر دارد، در این صورت در دو ماه اول بنابراحتیاط واجب وظیفه او جمع است (یعنی بنابراحتیاط واجب بین نماز تمام و شکسته و روزه و قضای آن جمع نماید) و بعد از دو ماه مقر صدق نموده و نماز را تمام خوانده و روزه او صحیح است و در بین راه وظیفه او جمع است. 2-   بین شش ماه تا زیر دو سال در آنجا مستقر شده است، در این صورت صدق مقر محل اشکال است، ولی نماز او در آن مکان تمام است_ به جهت علم اجمالی به تحقّق مناط سفر یا مناط مَن شغله السفر_  و در بین راه بنابر احتیاط واجب جمع کند. کمتر از شش ماه در آنجا مستقر بوده، در این صورت حکم مقر ندارد، و باید به حکم کسی که شغلش در سفر است، عمل نماید، جهت تفصیل حکم آن به صور مسألۀ شخصی که شغلش در سفر است، مراجعه شود.
نماز و روزه در محل اقامت ده روز
سوال 300 : کسی که قصد 10 روز اقامت در تهران را دارد آیا بین این 10 روز میتواند به شهری برود و اگر از ابتدای 10 روز قصد رفتن به کمتر از مسافت شرعی و بیشتر از حدّ ترخص را نداشته باشد و اتفاقا به چنین جایی برود آیا مخلّ به قصد 10 روز اوست؟ واگر ازابتدای قصد 10 روز نیت رفتن به کمتر از مسافت شرعی را داشته باشد چه طور؟ در طی 10 روز چند بار میتواند این کار را انجام دهد؟
پس از ده روز رفتن به‌ آن دو جا مانعی ندارد و به قصد اقامۀ ده روز او ضرر نمی‌زند و نیز اگر از اول قصد خارج شدن به اطراف ( کمتر از مسافت شرعی) را نداشته باشد و پس از خواندن یک نماز چهار رکعتی تصمیم بگیرد به اطراف (کمتر از مسافت شرعی) برود به اقامه ده روز او لطمه ای نمی‌خورد و اگر از اول قصد خارج شدن (به کمتر از مسافت شرعی) را دارد باید مجموع مدت رفت و برگشتش در هر شبانه روز  بیش از دو ساعت نباشد و اگر بیشتر از یک یا دو ساعت باشد به احتیاط واجب نماز را جمع بخواند و اگر از اول قصد کند که تمام شب یا روز را به اطراف برود نماز او قصر است.

 
© دفتر مرجع عاليقدر شيعه حضرت آيت الله العظمى وحيد خراسانى - ١٣٨٦